Kể từ sau chiến tranh Lạnh, một loạt vấn đề tưởng như đã chìm vào quá khứ hoặc ngủ vùi vào các sách giáo khoa lịch sử nay bỗng bùng nổ trở lại.

Bạn đang xem: Thảm sát holocaust

Hiện tượng coi xét, đánh giá lại hàng loạt sự kiện lịch sử của thế kỷ 20 đã và sẽ diễn ra ở khắp các châu lục, kéo theo các vụ kiện tụng tốn kém và phức tạp.

Thiện ác, anh hùng và kẻ xấu

câu chất vấn nay là trách nhiệm cá nhân tốt tập thể cho hành vi vào quá khứ, về điều phải trái khi đánh giá một nhân vật chính trị.

Người ta nói đến thời Saddam Hussein cầm quyền tuy vậy cũng nói đến vai trò của Mỹ Khi giúp Saddam Hussein đánh lại Iran.

Lúc ông Slobodan Milosevic bị đưa ra tòa án quốc tế, người ta ko thể quên rằng với một không ít người Nam Tư tốt Serbia, ông ta là anh hùng sa cơ lỡ vận chứ không phải tội phạm.

Rồi vụ xử Pinochet mang lại thấy nhì nhóm người Chile biểu tình chống lại nhau, một nhóm ủng hộ ông Pinochet, nhóm cơ lên án ông là kẻ sát nhân.

Trong ko khí đó, chúng tôi xin chia sẻ với quý vị cuốn sách của Jacek Zakowski, một nhà báo nổi tiếng ở Balan về đề tài này.


*

Ông Slobodan Milosevic trước tòa quốc tế
Cuốn sách ‘Rewanz pamieci’, tạm dịch là ‘Ký ức đòi lên tiếng’ để ra những thắc mắc sâu sắc về trào giữ nhìn lại lịch sử từ Đông sang Tây những năm vừa qua.

Bắt đầu từ Holocaust

Theo ông Jacek Zakowski, tất cả bắt đầu từ các bước nhìn lại vụ Holocaust tức cuộc Diệt chủng người Do Thái ở châu Âu thời Thế Chiến Hai.

Nay nó ko chỉ còn được nói đến ở Đức và Israel, mà cả ở Hoa Kỳ, Thụy Sỹ qua vụ đòi bồi thường mang lại bé cháu các nạn nhân Do Thái từng ký nhờ cất hộ tiền và vàng ở các nhà băng Thụy Sỹ.

Khoản tiền bồi thường nay lên tới hàng triệu đôla. Đó là chưa kể uy tín nmong Thụy Sỹ bị sứt mẻ vì các ngân hàng nước này, dựa theo những điều luật của chính họ, đã ỉm đi hàng chục năm liền chuyện trả lại tiền mang lại gia đình những người bị Đức Quốc Xã giết chết vào các lò thiêu người.

Từ đó, các vụ như người Do Thái bị thảm sát ở Jedwabne, Balan thời Thế Chiến Hai đột nhiên bùng lên với các cáo buộc và câu hỏi:-Ai là thủ phạm?

Tại CH Czech cũng có vấn đề với những vụ trục xuất người Đức vùng Sudet. Đa số họ ủng hộ Hitler nhập vùng này vào Đế Chế Đức, đó là ‘tội’ của họ trong con mắt người Czech.

Nhưng ngược lại, con cháu những người Đức này nay đòi bồi thường mang đến của cải, nhà đất bị ncầu Tiệp Khắc chiếm sau khoản thời gian tống cổ họ ra khỏi nhà lúc Thế Chiến kết thúc và nước Đức chiến bại trận.


*

Quân Đức thời Thế Chiến Hai
Vào thời điểm đó, vào ko khí trả thù, nhiều thường dân Đức vùng này cũng nhỏng ở miền Tây Balan bị giết chết ko có toà án.

Tại Balan nay nổi lên vụ Jedwabne. Những thủ phạm trực tiếp đánh giết và thiêu sống hàng chục gia đình Do Thái ở Jedwabne là người Balan sống tại đó. Nhưng cũng có ý kiến nói đó là thời Balan bị phát-xít Đức chiếm đóng, và không thể có vụ thảm sát nếu chính quyền Đức không khuyến khích.

Hàng loạt sử gia Balan, Mỹ, Israel đã vào cuộc, và cho đến ni vấn đề Tuy đã tạm lắng mà lại vẫn không ngã ngũ về trách nhiệm của vụ này dù tổng thống Aleksander Kwasniewski đã nhân danh nmong Balan chính thức xin lỗi người Do Thái.

Giữa Đen và Trắng

Tại Hoa Kỳ, quy trình coi xét lại nạn buôn bán và sử dụng nô lệ domain authority Black từ thế kỷ 17 đến 19 ở Mỹ cũng bị đánh giá lại với các tên tuồ̉i nlỗi Randall Robinson. Cuốn sách của tác giả này có tên ‘The Debt:What America Owes to lớn Blacks’ (Món nợ của nmong Mỹ đối với người da đen), để vấn đề rằng không chỉ các chủ nô có tội mà mọi người Mỹ domain authority trắng, kể cả những người bây giờ, đều phải chịu trách nhiệm về các tội ác đối với nô lệ da Black.

Tại Pháp những năm qua bùng lên vụ như vai trò của quân Pháp ở Algeria vào thập niên 60 sau thời điểm tướng Paul Aussaresses thú nhận với báo chí rằng đặc vụ Pháp đã tra tấn và giết dã man nhiều người Algeria. Đặc biệt rộng, vị tướng này nói ông làm việc đó với sự đồng ý của bộ trưởng Francois Mittervà, người sau này làm tổng thống Pháp.

Theo tác giả Zakowski, khỏi phải nói đến những nhân vật như Stalin, Mao và Polpot vì mọi sự đã quá rõ, tuy vậy cũng cần nói đến trách nhiệm của nữ hoàng Anh Victoria, rồi tổng thống Mỹ Kennedy vào các cuộc chiến.

Về châu Á, tác giả Zakowski cũng nhắc đến vụ thảm sát ở Mỹ Lai, Việt Nam, trực rỡ luận về tội ác của quân đội Nhật Hoàng ở Trung Quốc và Triều Tiên và đặt các thắc mắc bao quanh vấn đề này.


*

Ông trích lời Thượng nghị sỹ Mỹ John McCain Khi nói về vụ Mỹ Lai:”Có lẽ những người chưa từng ra trận thì sẽ ko bao giờ gọi được vì sao”.

Một trào lưu nhìn lại

Zakowski công nhận rằng hàng loạt vấn đề nhìn lại lịch sử đều thuộc loại vô cùng khó khnạp năng lượng. Nhưng ông mang đến rằng phía trên là một trào lưu lại, khi mà dòng sử chính thống ở mọi quốc gia vẫn gặp khủng hoảng.

Người ta cần xét lại quá khứ để biết mình vẫn ở đâu trmong Lúc có thể chọn hướng mang lại sau này.

Sử viết theo kiểu sách giáo khoa bị các sử liệu riêng rẽ bốn nlỗi hồi ký, nhật ký, phóng sự báo chí, phyên ổn tài liệu v.v đẩy lịch sự một mặt. Những tiếng nói dù 1-1 lẻ, vốn bị dìm sau nhiều năm, ni dội lại và có sức hấp dẫn hơn sử chính thống.

Ông trích lời các nhà nghiên cứu để nói rằng thao tác tìm lại bộ dạng thật của mình diễn ra tại các xã hội Âu, Mỹ, Á là hệ quả của việc những sợi dây truyền thống nối kết các khối người lại với nhau nay có vẻ lỏng ra.

Theo Zakowski, sự vận động của lịch sử suốt mấy thế kỷ qua đã để lại vô số câu hỏi đạo đức. Ông điểm ra rằng:

+Sự vượt qua của các dân tộc trong thế kỷ 18-19 đã đưa đến chủ nghĩa sô-vanh và dân tộc cực đoan. Một biến dạng khủng khiếp của nó là chủ nghĩa phát-xít và phân biệt chủng tộc.

+Sự vươn lên của các giai cấp bị trị vào thế kỷ 19-trăng tròn đã chuyển đến chủ nghĩa bôn-sê-vích và chủ nghĩa cộng sản. Nay mô hình này đã phá sản, để lại một gần đúng trống về tứ duy lịch sử.

Cũng theo đà lý luận này, ông mang lại rằng việc xét lại lịch sử là hệ quả của cuộc vận động, sự vươn lên của các nhóm tgọi số từ sắc tộc, nữ quyền đến người đồng tính v.v. trong thế kỷ trăng tròn.

Lấy ví dụ căng thẳng vào quan tiền hệ giữa Nhật Bản với Hàn Quốc và Trung Quốc xung quanh vụ người Nhật không chịu thừa nhận các tội ác chiến tranh con vào sách giáo khoa lịch sử, ông Zakowski kết luận rằng những vấn đề nhỏng vậy nếu không được giải quyết sẽ xâm hại không thể lường trước mang đến cả một khu vực.

An ninc của cả vùng Đông Á có thể sẽ suy giảm nếu thái độ cứng rắn, thiên hữu của Nhật Bản vào vụ sách giáo khoa làm phe quân sự tại Trung Quốc đẩy thái độ dân tộc chủ nghĩa bài ngoại tăng thêm.

Chính trị và lịch sử

Theo ông, các chính trị gia luôn luôn lợi dụng lịch sử và sẵn sàng dùng lá bài lịch sử trong cuộc đùa của họ. Vì thế, nhiệm vụ của các sử gia, các nhà nghiên cứu là phải luôn luôn sẵn sàng nhắc đến sự thật, kể cả sự thật xấu hổ cho dân tộc mình. Nếu ko, cả một dân tộc sẽ bị các bóng Đen quá khứ đè nặng.

Ông ca ngợi thái độ dũng cảm của nhà văn uống Thổ Nhĩ Kỳ Taner Akcam, người đã lên truyền hình nói nhiều tiếng liền về vụ người Thổ thảm sát 1,5 triệu người Armenia năm 1915. Quân đội và thường dân Thổ đã bắn giết và triệt hạ nhiều làng mạc của dân Armenia. Lính Thổ dùng lưỡi lê để đâm chết các phụ nữ, còn các dân thường Thổ thì cầm chân và đập đầu trẻ em Armenia vào vách đá đến tới lúc nát óc.

Trong thời gian diễn ra cuộc phỏng vấn trực tiếp, rất nhiều người Thổ Nhĩ Kỳ đã hiểu điện vào đài truyền hình chửi mắng ông Akcam. Nhưng sau đó, số người ủng hộ ông trên báo chí đã lên tiếng cũng rất mạnh mẽ.

Thực ra, người dân Thổ Nhĩ Kỳ nào cũng đã biết ít nhiều về vụ thảm sát năm 1915 tuy vậy cả một dân tộc, và nhất là nhà nmong, đã có thái độ cố ý quên một cách tập thể, coi đó là một "tai nạn" trong chiến trận, mang đến đến ngày ông Akcam can đảm nói to lớn lên.


*

Taner Akcam cũng nói đến những gương hay nhỏng thống đốc Thổ Tashin Beyu, người đã không chịu thi hành lệnh bên trên mà còn ra tay cứu nhiều ngàn người Armenia. Như vậy, người tuyệt, người xấu ở đâu cũng có.

Thế hệ nào cũng có trách nhiệm riêng

Nhưng một người Thổ bây giờ có phải chịu trách nhiệm gì về vụ thảm sát 1915, giỏi một tkhô nóng niên Đức bây giờ phải có thái độ thế nào về các tội ác người Đức thời Hitler tạo ra ở châu Âu?

Cuốn sách của Zakowski vào phần phỏng vấn với sử gia Do Thái Yehudomain authority Bauer từ viện Yad Vashem ở Jerusalem đã chỉ ra một cách sống.

Theo Yehudomain authority Bauer thì các thế hệ sau không có tội lỗi gì, ko phải chịu trách nhiệm gì về những chuyện xấu xa thân phụ ông họ gây nên. Nhưng họ có trách nhiệm làm sao để những điều đó không tái diễn ra sau này ở đất nước họ. Họ ko được quyền giả vờ ko biết hoặc cố ý quên.


*
Một người hãy chỉ phải tự hào về những điều chính mình đạt được
*

Theo tác giả Jacek Zakowski, không một ai có thể trốn chạy được quá khứ và ông trích lời triết gia Balan Leszek Kolakowski rằng: “Trmong món nợ quá khứ ta không thể đòi người khác làm gì được mà chỉ có thể đòi chính mình hãy làm gì để tâm hồn được trong sạch”.

Ngược với sự xấu hổ về quá khứ thì có vấn đề tự hào lịch sử. Ta bắt buộc có thái độ thế nào?

Tác giả Zakowski đã trích lời tổng thống Đức Johannes Rau rằng “Một người hãy chỉ bắt buộc tự tin về những điều chính mình đạt được”, hàm ý thế hệ trẻ ko bám vào những chiến công tuyệt thành tích các thế hệ trmong tạo nên.

Nói theo kiểu một nhà văn Việt Nam là không nên ‘ăn mày dĩ vãng’.

Nhưng tác giả Zakowski cũng không quên trích lời dân biểu Đức Guivị Westewelle đáp lại tổng thống Rau rằng “Tôi cứ tự hào về bố mẹ tôi dù tôi không mang đến họ”.

Xem thêm: Viện Công Nghệ Thông Tin Bách Khoa (Bkacad) Tuyển Dụng, Trang Chủ

Nlỗi thế, tự hào hóa ra cũng là một đề tài khó có phổ biến một kết luận.